In het begin van zijn carrière werkte Mel Brooks als imitator-amateur-drummer en pianist. Zo speelde hij op de drums in de Catskill Resorts van toen, grootschalige vakantiecomplexen met een enorme diversiteit aan voorzieningen. Grossinger’s was ook zo’n luxeparadijs waar hij aan de slag ging als verantwoordelijke voor het entertainment maar ook als komiek die exclusief aan hen verbonden was. Omdat er rond deze periode verwarring ontstond tussen hem en trompetspeler Max Kaminsky (de echte naam van Mel Brooks is Melvin Kaminsky) veranderde hij zijn naam in Mel Brooks, geïnspireerd door de meisjesnaam van zijn moeder, Brookman.

Hij schreef maar liefst 10 jaar de grappen voor tv-shows van Sid Caesar zoals The Admiral Broadway Revue, The Show of Shows en Caesar’s Hour. Voor die laatste kreeg hij in 1955 en 1957 net als zijn meeschrijvende collega’s Emmy nominaties voor Best Comedy Writing en was in 1956 ook één va de genomineerden in de categorie Best Writing for a Variety Show or Situation Comedy.
In 1952 had Brooks met Joe Darion sketches geschreven voor de revue New Faces of 1952 van Leonard Stillman, in 1957 schreef hij het boek voor de Broadway-musical Shinbone Alley waar Eartha Kitt in te zien was. In 1962 schreef hij ook al het boek voor de Broadway-musical All American met Ray Bolger.

Ook in die tijd – de jaren ’60 - was de wereld van entertainment in evolutie, de opkomst van de komische grammofoonplaten met Dick Cavett en Carl Reiner en Brooks miste ook die trein niet. Zo schreef hij en was hij te horen op The 2000 Year Old Man (vinyl!) platen die bijzonder succesvol waren dus was het niet verrassend dat Brooks en Reiner Grammy-nominaties kregen in de categorie Best Spoken Word: Comedy Album voor de vermelde titel en in de categorie Best Comedy Performance voor 2000 and one Years. In 1997 staken Brooks en Reiner de koppen weer bij elkaar en brachten The 2000 Year Old man in the year 2000 uit als boek én als cd. De compact disc won in 1998 de Grammy voor Best Spoken Word: Comedy Album.

In 1965 bedacht Brooks samen met Buck Henry de televisieserie Get Smart wat eigenlijk een parodie was op de spionagefilms met Don Adams als Agent 86 in de hoofdrol. Brooks kreeg net als enkele anderen ook nog een Emmy voor Outstanding Writing Achievement in a Comedy-Variety Special voor The Sid Caesar Imogene Coca, Carl Reiner, Howard Morris Special. 

Maar ook de films bleken heel belangrijk voor Mel Brooks, denk maar aan The Producers, overigens zijn regiedebuut wat langspeelfilms betreft.
In het begin van zijn carrière was hij dus, beïnvloed door Harry Ritz van de Ritz Brothers, actief als stand-upcomedian, qua periode te situeren na het vaudeville-tijdperk waarbij komieken als Brooks, Woody Allen en Bill Cosby op de toneelplanken verschenen.

Mel Brooks hield ervan om in zijn films dingen te doen en te tonen die niet in de lijn van de verwachtingen lagen, afweken van wat gebruikelijk was. Zo speelt Blazing Saddles zich af in een westernstadje wat betekent dat de sets/decors hier speciaal voor werden gebouwd maar Mel Brooks toonde hierbij ook expliciet dingen die je niet verwacht en duidelijk maken dat het allemaal niet echt maar een film is: kabels, studiolampen, enz… Nog een voorbeeld: Marcel Marceau werd door de filmmaker in Silent Movie gebracht als sprekend personage wat niet alleen contrasteert met de filmtitel maar ook met het feit dat Marceau eigenlijk een mimespeler was. En dan was er natuurlijk nog de daarnet al aangehaalde film The Producers die je kan omschrijven als een nazi-musical, twee termen die nauwelijks verenigbaar zijn met elkaar en een laatste voorbeeld dat de grappen en grollen van Mel Brooks typeert…

In heel wat gevallen combineerde Brooks het schrijven van het scenario met het regisseren van de film naast het vertolken van een rol in de prent. Hij parodieerde filmgenres als western, horror, thriller en sciencefiction op een ongeziene manier met films als respectievelijk Blazing Saddles, Young Frankenstein, High Anxiety en Spaceballs. Opmerkelijk was dat hij hierbij soms beroep deed op acteurs waarmee hij vroeger al samen aan een scenario schreef, Richard Pryor bijvoorbeeld.

In 1979 richtte hij zijn eigen productiebedrijf op, BrooksFilms Ltd., dat verantwoordelijk was voor een bijzonder breed gamma aan films: The Elephant Man van David Lynch met John Hurt en Anthony Hopkins, Frances van Graeme Clifford met Jessica Lange en Kim Stanley en zelfs The Fly van David Cronenberg met Jeff Goldblum en Geena Davis om er maar drie van te vermelden. 

Mel Brooks trouwde in 1964 met actrice Anne Bancroft en was als acteur aan haar zijde te zien in meerdere films waaronder Silent Movie en To Be or Not To Be van Ernst Lubitsch waar ze de rollen van Carole Lombard en Jack Benny uit de originele film van 1942 overnamen. De twee bleven samen tot aan haar dood in 2005. 

Niet alle rollen van Mel Brooks waren voltreffers. Toen hij in 1991 na een jarenlange periode van inactiviteit te zien was in Life Stinks kon het publiek zijn rol als rijke stinkerd die om een weddenschap te winnen samenleeft met daklozen, niet echt smaken. Brooks’ reactie: terugkeren naar het genre waar hij het meest succes had mee geboekt: de parodie. Robin Hood: Men in Tights (1993) was het bewijs dat dit een goede zet van de filmmaker was.

Mel Brooks kreeg van 1997 tot 1999 voor drie seizoenen op rij een Emmy Award voor zijn rol van nonkel Phil in de televisieserie Mad About You. Daarmee kwam hij terecht in het toen nog heel selecte groepje van EGOT-winnaars (personen die een Emmy, Grammy, Oscar én Tony wonnen) wat ondertussen al flink is uitgebreid maar toen nog bestond uit zeven leden: Helen Hayes, John Gielgud, Rita Moreno, Audrey Hepburn, Marvin Hamlisch, Mike Nichols en… Mel Brooks.

In 2005 werd een remake uitgebracht van The Producers onder dezelfde filmtitel, met Uma Thurman, Nathan Lane en Matthew Broderick in de hoofdrollen. The Producers blijft overigens de belangrijkste titel van Brooks. In 2001 had hij voor The Producers: The New Mel Brooks Musical al drie Tony Awards gekregen, die voor beste score, beste boek van een musical en beste musical. Op dat moment had The Producers ook nog het record van het meest gewonnen Tony Awards ooit door een Broadway-musical. Hij won daar bovenop nog twee Grammy Awards, die voor Best Musical Show Album voor The Producers en die voor Best Long Form Music Video voor Recording ‘The Producers’ – A Musical Romp with Mel Brooks. 

In 2009 kreeg Mel Brooks de Kennedy Center Honors voor zijn levenslange bijdrage(s) aan de Amerikaanse cultuur.
In 2013 stond hij centraal in de American Masters documentaire op PBS, Mel Brooks: Make a Noise, die een Emmy won én was hij de 41ste persoon ooit die een AFI Life Achievement Award ontving. 

In het laatste deel van zijn carrière is Mel Brooks voornamelijk nog bezig met werk voor televisie. Zo volgden er nog projecten als de voor een Emmy genomineerde HBO-komediespecials Mel Brooks and Dick Cavett Together Again, Mel Brooks Strikes Back! en Mel Brooks Live at The Geffen.