Dat het geen sinecure is om (maatschappelijk) geweld filmisch te filteren zonder er een polemiek mee op te starten bewijst Nabil Ben Yadir in zijn vierde langspeler Animals. Een film die extreem visceraal gewelddadig is en daardoor (bewust) nogal wat kijkers tegen de borst zal stuiten. Moet het geweld worden getoond? Ja, anders heb je geen punt en geen aanklacht. Neen, want door het geweld te milderen of buiten beeld te laten kan je eigenlijk ook een punt maken. Of niet? Polemiek dus.

Animals is gebaseerd op de moord op dertiger Ihsane Jarfi in Luik in april 2012. Op een noodlottige nacht werd die omwille van zijn homoseksuele geaardheid gefolterd en vermoord door vier mannen. Deze daad is de basis van Yadirs film, al veranderde hij de namen van de betrokkenen en kleurde hij de omkadering vrij in. Jarfi was trouwens de eerste officiële dode als gevolg van homohaat in ons land, en zijn levenseinde werd in 2018 gebruikt als basis van een louterend-confronterend toneelstuk van theatermaker Milo Rau. Dat jaar werd in Brussel ook een muurschildering ingehuldigd als nagedachtenis aan Jarfi en alle andere slachtoffers van (homofoob) geweld en discriminatie.

In Animals heet Jarfi Brahim - vertolkt door een moedige en sterk acterende Soufiane Chilah. Die wil op het verjaardagsfeest van zijn moeder uit de kast komen, maar ziet zich daarbij gefnuikt door religieuze, maatschappelijke en familiale barrières. Zijn relatie met Thomas lijkt daardoor geen enkele kans te hebben. Uitwaaiend in de nachtelijke stad komt hij in contact met een sadistisch viertal dat zijn geaardheid aangrijpt om het beest in hen los te laten. Yadir filmt Animals tegelijkertijd impulsief betrokken en koel afstandelijk. Een interessant kruispunt, zeker omdat er buiten het gewraakte en in smartphoneperspectief gefilmde middenstuk ook geëngageerde schoonheid te rapen valt.

In het eerste deel zit de handcamera Chilah constant op de hielen: zijn smachten naar zijn lief zorgt voor een zweterige spanning tijdens op zich banale handelingen, wachtend op een bevrijdingsmoment dat helaas niet komt. Moedig en opvallend is dat Yadir na de marteling van Chilah zijn film een verassende menselijkheid meegeeft door een van de daders de dag na de gruwel te volgen en diens leven juxtaposerend te spiegelen aan dat van Chilah. Een keuze waardoor Animals meer wordt dan een eigentijdse door de broers Dardenne meegeproduceerde versie van Last House On The Left - om het even cru kort door de bocht gaand te omschrijven.

Ook cruciaal: Yadir veroordeelt niet - zelfs al wil je dat als kijker waarschijnlijk wel. Geen catharsis hier door de daders ook zelf een aframmeling te zien krijgen of naar de cel te zien gaan - wat in het echt wel degelijk gebeurde: drie van de daders kregen levenslang, de vierde dertig jaar. Wat je wel te zien krijgt is een (potentiële) daderanalyse. Niet dat Yadir medelijden wil voor de dader(s): hij registreert en het is aan de kijker om het afsluitend deel te interpreteren of een plaats te geven. Idem voor een vingerwijzing naar intergenerationeel geweld. De manier waarop de dader een menselijk gezicht krijgt en zonder duidelijke vorm van wroeging met zijn leven verder gaat - al kan je het anders interpreteren daar Yadir die wroegingsdeur subtiel op een kier zet - zorgt eigenlijk voor een ongemakkelijker gevoel dan het sadistische ‘is het ok als ik even wegkijk’-moment in het midden. Het walgelijke geweld is onontkoombaar en wraakroepend, maar de mentale en onderhuidse uppercut in het afsluitend deel werkt op zich nog harder en scherper.

En zoals wel meer zit de duivel in de details: de scène waarin Brahims leven voor de tweede keer wordt gewist - je snapt het wel als je het ziet - is ongemeen hartkloppend en keelkroppend. Alles samen maakt dat van Animals in de eerste plaats een zinvolle film over zinloos geweld - hoe hard de noot ook te kraken is.

Gezien op Film Fest Gent.