Nope, de 101 in Crime 101 is geen sequelcijfer. Het is wel een verwijzing naar de Engelstalige term die wordt gebruikt om een basiscursus aan te duiden. Filmfreak-recensies schrijven 101 bijvoorbeeld krijgt niet zomaar iedereen cadeau.

Al is de eigenlijke betekenis hier dubbel, daar de 101 eveneens verwijst naar de 101 Freeway, een snelweg die van het noorden tot het zuiden door Californië loopt en ook bekend staat als de Hollywood Freeway. Veel files daar, naar het schijnt. Een paar daarvan krijg je als gevoelsbord te zien in deze zich breed uitsmerende misdaadprent die welhaast onontkoombaar vergelijkingen oproept met Michael Manns Heat en met zowat ieder Los Angeles-misdaadepistel dat ooit is gemaakt.

Aan de bron ligt een in 2021 gepubliceerd kortverhaal van misdaadauteur Don Winslow, die eerder zijn Savages verfilmd zag door Oliver Stone. Meesterschurk van dienst is eenzaat Chris Hemsworth. Die overvalt met uurwerkprecisie juwelierszaken en -koeriers, en verdwijnt daarbij letterlijk als een dief in de nacht zonder gewonden of sporen na te laten. En neen, hij gebruikt geen hamer. Mark Ruffalo is de coppa die hem op de hielen zit, en daarbij op weinig medewerking van bovenaf moet rekenen daar zijn oversten de overvallen liever als aparte feiten zien en niet als een geheel. Besparingen en statistieken, je kent het wel. En neen, hij wordt niet groen. Ook centraal op het middenveld: Halle Berry als verzekeringsagente die zowel in het spel van Hemsworth als Ruffalo een pion blijkt te zijn. Tekenen daarnaast nog present: Nick Nolte die aantoont dat je op je vijfentachtigste nog niet op pensioen moet in de misdaadbranche, Barry Keoghan als gewelddadige concurrentdief die Hemsworth het vuur aan de schenen legt, en Monica Barbaro als deerne waar Hemsworth zijn hart aan verpand.

Regisseur Bart Layton neemt zijn tijd om de puzzel te leggen: twee uur en twintig minuten dompelt hij je onder in een meticuleus neergeschreven plot die hij ook op negentig minuten als minder uitgebalanceerde en lawaaierige shoot’ em up zou kunnen brengen. Maar dat is niet de stijl die Layton voor ogen had. Hij doet zelfs geen moeite om te verbergen waar zijn kompas naar wijst, daar hij zowel Bullitt als The Thomas Crown Affair weinig genuanceerd parafraseert. Hemsworth is echter geen Steve McQueen, een reden waarom zijn gemoedscrisis – die het hart van de film moet vormen – niet altijd voldoende sterk plakt of pakt. Ruffalo en Berry hebben eigenlijk meer speelse en interessantere rollen, al ontsnapt Ruffalo niet aan de politiemanclichés – gefaald huwelijk bovenaan de lijst.

Op het eerste zicht is Layton als Brit een verrassende keuze voor wat een tot in de beenderbottenscharnieren Amerikaanse affaire is. Op het tweede is het dat minder: Layton debuteerde met de documentaire The Impostor waarin hij het zotte en waargebeurde verhaal reconstrueerde van de Franse oplichter Frederic Bourdin, die een Texaanse familie liet geloven dat hij een verdwenen familielid was dat terug opdook na spoorloos te zijn verdwenen op zijn dertiende. In opvolger American Animals bracht hij de door vier studenten in december 2004 uitgevoerde diefstal van zeldzame boeken uit de bibliotheek van de Transylvania Universiteit in Lexington. Een reconstructie die hij afwisselde met interviews met de echte daders van die euvele foei foei-daad. 

Crime 101 past inhoudelijk dus zeker bij Laytons vorig werk, en kan je zien als zijn officiële fictiedebuut. En intrigerend is het zeker, al zit je aan het eind toch met het gevoel dat de nadrukkelijke pogingen om zijn personages existentieel te maken net iets te berekend mechanisch verlopen. Waardoor finaal misschien die tikkel inhoudelijke oempf ontbreekt om de voorbeelden die hij voor ogen had bij te benen. Al omarmt hij ze wel. Wat niet wegneemt dat Crime 101 aan het eind van de rit meer waar voor je geld en tijd oplevert dan de zoveelste Gerard Butler of Jason Statham-derivatie. Of dat toch zou moeten doen.