Over een carrière op symbolisch correcte wijze afsluiten gesproken … John Huston liet zien hoe het kan. Kies voor een verhaal dat naast het leven over de dood handelt, regisseer de film terwijl je eigenlijk al weet dat je stervend bent en overlijd vervolgens vooraleer de film al is uitgebracht, zodat er nog een postuum eerbetoon volgt. Heengaan in schoonheid, het was Huston wel degelijk gegeven.

Het verhaal waarvan kwestie is een kortverhaal dat deel uitmaakt van James Joyces in 1904 verschenen bundel Dubliners. In The Dead draait alles rond een kerstfeestje waarin de gasten – of familie of kennissen van de drie gastvrouwen – palaveren over van alles en nog wat, maar toch vooral over politiek, kunsten, de Ierse kwestie en l’amour, al dan niet pour toujours. Maar uiteindelijk blijkt het de dood te zijn – zowel de herinnering eraan als de fysieke tastbaarheid ervan – die als een lappendeken over het besneeuwde, winterse decor komt te hangen.

Huston kon op nogal wat familiale nabijheid rekenen tijdens de productie van The Dead. Niet alleen door dochter Anjelica Huston te casten – iets wat hij ook twee jaar eerder al deed voor Prizzi’s Honor, en voor die vertolking kreeg ze toen zelfs een Oscar voor beste vrouwelijke bijrol. Daarnaast werd het script geschreven door Anjelica’s broer Tony Huston, en hij is meteen ook de halfbroer van acteur Danny Huston en de vader van acteur Jack Huston. Laat aanrukken, die stamboomperkamentrol. Het script blijft heel trouw aan Joyces gelauwerd proza, dus ook de literatuurliefhebbers konden zich laven aan Hustons precaire, zij het verrassend zwierige én jeugdig ogende brok tragiek waar op weg naar de contemplatieve slotbeelden ook veel plaats is voor louterende humor.

Huston regisseerde grote delen van de film terwijl hij in een rolstoel zat en een zuurstofsonde in de neus had zitten. Huston overleed in augustus 1987 op zijn eenentachtigste aan een longaandoening, zo’n zes maand voor de eigenlijke release van zijn testamentfilm. Herhalend benadrukkend: afscheid in schoonheid dus.

Joyces kortverhaal werd eerder in 1967 al geadapteerd als theatereenakter door de Ierse theaterregisseur Hugh Leonard, maar die versie had geen invloed op Hustons adaptatie die zich volledig op het proza van Joyce entte. In 1999 volgde ook nog een Tony Award winnende musical die zowel naast als op Broadway werd opgevoerd en waarin Christopher Walken de centrale rol vertolkte van Gabriel Conroy, in de film vertolkt door Donal McCann. Die stierf dan weer in 1999 op zijn zesenvijftigste aan de gevolgen van pancreaskanker. Ja, Magere Hein loert achter veel hoekjes bij deze The Dead.