Daar sta je dan, klaar om op je zondagpaaskerstbest een film te omarmen. Draait dat ding je toch wel de rug toe, zeker. Die dekselse Steven Spielberg toch. Vooral omdat de prent je eigenlijk twee keer het nakijken geeft: inhoudelijk én vormelijk. Waardoor je de cinefiel in jou na die initiële teleurstelling de film hoogstwaarschijnlijk een nieuwe kijkbeurt wil gunnen, omdat je nu eenmaal verlangt dat Hollywoodadel je – al dan niet tegen beter weten in – bij de lurven grijpt. Niet alle geheimen geven zich echter onmiddellijk of gemakkelijk prijs. Sommige doen dat zelfs nooit.

Dat Disclosure Day vergelijkingen oproept met Spielbergs contemplatieve sciencefictionepos Close Encounters of the Third Kind uit 1977 hoeft niet te verwonderen. Disclosure Day zou een sequel kunnen zijn, maar is dat voor alle duidelijkheid niet. Eerder een DNA-delend zusterstuk. In Close Encounters ging het om verwondering, in Disclosure Day om onbehagen. Net geen vijftig jaar nadat Spielberg een boodschap uitstuurde om buitenaards leven te begroeten, toont hij nu hoe die groet een utopie was. Want ja, er zijn wel degelijk buitenaardse wezens op ons aard, alleen mag het gewone publiek dat niet weten daar schimmige overheidsorganisaties het bestaan ervan achter slot en grendel houden – en zelfs experimenten uitvoeren op de arme hummels. Een groep afvallige wetenschappers wil de wereld wel op de hoogte brengen van de aanwezigheid van buitenaards leven, tegelijkertijd aantonend welke onmenselijke behandeling de in vrede komende bezoekers krijgen. Een onthulling die er komt met de in het geniep door aliens gestuurde medewerking van een cybercrimineel (Josh O’Connor) en een weerberichtjournaliste (Emily Blunt).

Voor een introductie neemt Spielberg ditmaal geen tijd: je valt vanaf de eerste minuut midden in de actie, de personages blijven grotendeels kleurloze enigma’s en de twee protagonisten lopen elkaar pas ergens tegen de tachtigste minuut tegen het lijf. In de vaak stokkende verhaalflow en ter plaatse trappelende suspenseopbouw moet je daarnaast nog weinig gekaderde hebbedingen als gedachtenlezen en teleportatie accepteren ‘omdat die er nu eenmaal zijn’. Alles samen leidt dat een script dat kunstmatig en warrig tegelijk is: niet de fijnste schrijfbeurt die vaste Spielbergmedewerker David Koepp maakt in wat hun vijfde regisseur-scenaristsamenwerking is. Al moest hij deze keer wel vertrekken van een verhaaltechnische voorzet van Spielberg zelf.

Disclosure Day biedt geen voorgekauwd popcornescapisme, al pretendeert het dat wel te doen. Het is in de eerste plaats een empathische noodkreet in een cynische wereld op de vooravond van een derde wereldoorlog door een regisseur die zijn engagement voor een betere wereld duidelijk van de daken wil schreeuwen. Een oproep waar uiteraard niets mis mee is, ware het niet dat Spielberg verloren loopt in zijn eigen film, simplificerend een weg zoekend tussen filosofie, religie, moraliteit en mythologie. Die deelverzamelingen klikken helaas niet in elkaar omdat het script zelden helder of spannend is. Waardoor de verwondering die je hoopte te vinden ‘omdat dit nu eenmaal een Spielbergfilm is’ grotendeels buiten bereik blijft. En dus moet je het doen met schimmen van de grote Spielberg (tee em): de voor de rest niets met het verhaal te maken hebbende auto-treinaanvaring schudt je even uit de cryptische sloomheid, en een mooi vormgegeven in carrouselperspectief gefilmde alienflashback beroert het kippenvel. Ook de gefingeerde archiefbeelden van op aarde gecrashte ongeïdentificeerde vliegende objecten tonen de grootsheid en het talent van de cineast aan. Allemaal mooie countermomenten voor de in herhaling vallende teleportatiescènes van oppersnoodaard Colin Firth die het gekunstelde vacuümkarakter van de film te vaak op het voorplan zetten.

Zelfs al vlot het niet op een manier die je zou willen, feit blijft gelukkig dat Disclosure Day tussen de mankementen door interessantere cinema is dan de geen risico nemende blockbusters als The Mandalorian and Grogu en Masters of the Universe in wiens kielzog de film in de zalen kwam. Het is dus zeker mogelijk om tijdens het prekerige slotkwartier nog bij de les te zijn of te willen blijven, al heb je daar wel vriendelijke vergevingsgezindheid, uithoudingsvermogen, ettelijke flacons voorhoofdfronscrème en – wel ja – empathie voor nodig. Een film die evenzeer fascineert als frustreert … welcome to Disclosure Day.