GoldenEye

Goed
Goldeneye
1995
langspeelfilm
130 minuten
actie

acteur/actrice (18)

Pierce Brosnan Pierce Brosnan → James Bond
Sean Bean Sean Bean → Alec Trevalyan
Famke Janssen Famke Janssen → Xenia Onatopp
Joe Don Baker Joe Don Baker → Jack Wade
Judi Dench Judi Dench → M
Robbie Coltrane Robbie Coltrane → Valentin Zukovsky
Tcheky Karyo Tcheky Karyo → Dimitri Mishkin
Alan Cumming Alan Cumming → Boris Grishenko
Minnie Driver Minnie Driver → Irina
Izabella Scorupco → Natalya Simonova
Gottfried John → kolonel Ourumov
Desmond Llewelyn → Q
Samantha Bond → Moneypenny
Michael Kitchen → Bill Tanner
Serena Gordon → Caroline
Simon Kunz → Severnaya ambtenaar
Martin Campbell → fietser
Pavel Douglas → kapitein Frans oorlogsschip

regisseur (1)

Martin Campbell

producent (2)

Michael G. Wilson
Barbara Broccoli

uitvoerend producent (1)

Tom Pevsner

director of photography (1)

Phil Meheux

scenarist (2)

Jeffrey Caine
Bruce Feirstein

beeldmonteur (1)

Terry Rawlings

productieontwerper (1)

Peter Lamont

kostuumontwerper (1)

Lindy Hemming

componist (3)

Bono → nummer 'Goldeneye'
The Edge → nummer 'Goldeneye'
Eric Serra

Voor de producenten van Bond, James Bond verliep de overgang van Roger Moore naar Timothy Dalton sneller dan de doorschuifactie van Dalton naar Pierce Brosnan. De eerste wissel nam twee jaar in beslag, de tweede zes.

Strikt genomen hoefde er zelfs geen nieuwe Bond te komen. Dalton had nog een contract voor een derde film, en de voorbereidingen daarvoor liepen al toen een financieel en gerechtelijk kluwen de preproductie van Dalton III lamlegde. Toen de knoop rond rechten en – uiteraard – geld ergens in 1993 was ontward, ging het oorspronkelijke script de prullenmand in. Er kwam een nieuwe insteek die uiteindelijk GoldenEye zou worden. Producent Albert R. Broccoli bood het nieuwe, nog in opbouw zijnde scenario opnieuw aan Dalton aan, maar dan moest hij zich meteen ook engageren voor nog meer Bondfilms. En daar had de acteur geen zin in, waarop hij de geschudde Martini liet voor wat die was.

Brosnan lag als vervanger eigenlijk voor de hand: hij stond destijds al op de eerste plaats om Moore te vervangen na A View to a Kill. Toch keek Broccoli naast Brosnan voor GoldenEye ook nog even naar Liam Neeson, Hugh Grant, Ralph Fiennes, Paul McGann en zelfs Mel Gibson. Brosnan bleek qua Bondteneur uiteindelijk een goede keuze om 007 de jaren negentig binnen te loodsen. Al behoren de vier Bondfilms waarin hij te zien was, zeker niet tot de beste uit de franchise. Je doet de waarheid zelfs geen geweld aan door te stellen dat GoldenEye de enige van die vier is die min of meer op niveau staat – en dan waarschijnlijk vooral omdat het nieuwigheidseffect nog meespeelde.

GoldenEye is de eerste Bondfilm die zich afspeelt na de val van de Berlijnse muur en ‘het einde’ van de Koude Oorlog. Toch werd nog halvelings gekozen voor Russische snoodaards die met de elektromagnetische stralen van een gestolen satelliet dingen willen doen die je eigenlijk toch wel als foei foei kan beschouwen. Aan Brosnan de taak om het uit te klaren als – dixit Judi Dench als nieuwe M – ‘seksistische mysogynistische dinosaurus’ en ‘relikwie van de Koude Oorlog’. Hulp krijgt hij daarbij van Bondgirl Izabella Scorupco, tegenstand van de hevig orgasmerende Famke Janssen wiens Xenia Onatopp-personagenaam de beste uit de reeks is sinds Pussy Galore. Miauw en zo.

Zoals bij het gros van de Bondfilms is het script een van hot naar her-zootje, dat enkel werkt binnen de grenzen van de franchise. Regisseur Martin Campbell – die later ook Daniel Craig in de franchise mocht introduceren met Casino Royale – houdt het het binnen die grenzen grotendeels entertainend. De tankachtervolging is een hoogtepunt uit het Brosnankwartet, en ook het laatste halfuur op een satellietlanceerbasis in Cuba mag er zijn. Wat niet wegneemt dat het Brosnantijdperk moeite had om relevant te blijven, daar Hollywood in de jaren negentig grootschalige actieblockbusters etaleerde die niet vastzaten in een franchisekorset en vaak spectaculairder waren dan wat Bond liet zien. Michael Bays The Rock bijvoorbeeld, om er maar eentje te noemen.

Voor Albert R. Broccoli was dit zijn laatste Bondprent. Hij overleed een jaar na de release op zeventachtigjarige leeftijd, en zag zijn levenswerk verdergezet door dochter Barbara en schoonzoon Michael G. Wilson. Ook voor modeleffectensupervisor Derek Meddings was dit de laatste film: maagkanker greep hem op vierenzestig jarige leeftijd bij de lurven nog voor GoldenEye in de zalen liep. Niet zomaar iemand, die Meddings: vaste Bondmedewerker sinds Live and Let Die en Special Achievement Award-winnaar voor zijn bijdrage aan Richard Donners Superman. Zijn ‘opgedragen aan’-vermelding bij het begin van de eindgeneriek is meer dan verdiend en allesbehalve gestolen.

Alex De Rouck
Weekend boxoffice VS
17-11-1995 Plaats 1 $ 26.205.007
24-11-1995 Plaats 2 $ 18.110.951
01-12-1995 Plaats 2 $ 8.838.374
08-12-1995 Plaats 3 $ 5.422.513
15-12-1995 Plaats 6 $ 3.207.808