Een spoedcursus Italiaanse maffiageschiedenis: dat is wat veteraan Marco Bellocchio in een twee uur en een half durende rotvaart aflevert in “Il Traditore”. De focus ligt op de befaamde maffiarechtszaken die in de jaren tachtig meer dan eens het wereldnieuws beheersten.

Rechtszaken die er kwamen in het zog van de bekentenissen van klokkenluider Tommaso Buscetta, de eerste Siciliaanse maffiabaas ooit die zijn kornuiten aan de galg praatte. En zich daardoor verzekerd zag van een plaats in het getuigenbeschermingsprogramma in de Verenigde Staten van Amerika. En het soort achterdochtig leven waar ook Tony Soprano kan van meespreken.

Pierfrancesco Favino zet Buscetta heel geïnspireerd neer. Een man die het heeft gehad met het meedogenloos bloedvergieten tussen verschillende Siciliaanse families, en finaal breekt wanneer zijn zonen koelbloedig worden vermoord door mannen die hij ooit als vriend beschouwde.

Bellocchio begint zijn film als een splinterbom met een montage van bloederige moorden. Een encyclopedische kennis van de Italiaanse maffiageschiedenis lijkt aanvankelijk nodig om te weten wie wie is en waarom wat doet, maar die aanvankelijke desoriëntatie verhindert niet dat “Il Traditore” gestadig uitgroeit tot een intrigerend kijkstuk. Met als hoogtepunt de reconstructie van de spraakmakende ‘circusrechtszaken’, waarin de aangeklaagde maffiatypes als brullende leeuwen in kooien zaten die speciaal in de achthoekige rechtszaal waren gebouwd. In totaal werden er zo’n 475 maffiamensen aangeklaagd, waarvan er 119 nog op vrije voeten waren tijdens de processen die ruim zes jaar in beslag namen.

Bellocchio filmt als een duivel in een wijwatervat: soms subtiel spannend, soms grotesk grootser dan groots, soms barok-theatraal. En - tussen het vele bloedvergieten door - soms ook verdraaid grappig. De grote hoeveelheid informatie die de cineast behandelt zorg her en der voor een narratieve overdaad of fragmentarisch hinkstapverloop. Een bluts en buil die gelukkig niet verhinderen dat “Il Traditore” met veel machtsvertoon en uithoudingsvermogen de finish haalt.

Gezien op Film Fest Gent.