Elke Scandinavische regisseur zal wel een Ingmar Bergman-film in hem hebben zitten, zeker? Joachim Trier heeft de zijne te pakken met Sentimental Value ofte Affeksjonsverdi zoals de film eigenlijk heet. De meest serieuze, mature en karakterieel doorleefde prent die hij dusver heeft gedraaid. En dat wil wat zeggen aangezien zijn vorige ook allemaal fijn kijkvoer waren.

Met zijn zesde worp laat hij de levensvraagfrivoliteiten van Verdens Verste Menneske ofte The Worst Person in the World – zijn definitieve internationale doorbraak – achter zich en mikt hij resoluut op de halsslagader. Daar waar Dracula meestal ook zijn zinnen op- en zijn tanden inzet. Wil dat zeggen dat Sentimental Value Triers beste film is? Dat is uiteraard een vraag die iedereen voor zichzelf moet zien te beantwoorden. Smaken verschillen nogal eens, en de kans dat dit in de eerste plaats een (te) lange knekkebrødstengel is voor zoefdehazen met weinig geduld is meer dan reëel. Wie een boon heeft voor zwaarwichtige karakteriële analyses zal het daarentegen ongetwijfeld met graagte smikkelend en smullend verorberen.

Je krijgt in elk geval waar voor je geld en tijd: Trier serveert je tegelijkertijd én een familiedrama met daarin zowel een zuster- als vader-dochterrelatie, én een dissectie van het hedendaagse filmlandschap – Netflixsneren inclusief, én een kijk op het maakproces van kunst én een meditatief gedicht over het vervlieden van de tijd. Weet je meteen waarom het een lange knekkebrødstengel is.

Sentimental Value begint bovendien als het verhaal van een huis, en doet in die optiek onbewust even aan Robert Zemeckis’ Here denken. Een huis waarin de zussen Nora en Agnes Borg opgroeiden. Een huis waarin het huwelijk van hun ouders spaak liep. Een huis waarin hun grootmoeder zelfmoord pleegde. Een huis dat een cruciale rol speelt in zowat alle scenariospoelen van het script dat Trier samen met vaste kompaan Eskil Vogt schreef. Patriarch Gustav (Stellan Skarsgård) liet zijn gezin destijds in de steek om een carrière als filmregisseur uit te bouwen. Nora (Renate Reinsve) heeft het verraad van haar vader nooit kunnen verkroppen, en had het al dan niet daardoor moeilijk om een normaal gezinsleven op te bouwen en om haar psychoses op afstand te houden. Wat haar plankenkoorts verklaart – een vervelend ongemak voor een (theater)actrice. Na de dood van zijn echtgenote staat Gustav terug op de stoep, vast van plan om een streep te trekken door het verleden. Hij heeft een script mee voor een comebackfilm die hij in het familiehuis wil opnemen en waarin hij Nora wil laten acteren. Die wil echter niets met dat project te maken hebben, terwijl Agnes (Inga Ibsdotter Lilleaas) een meer gematigd standpunt inneemt naar de terug op het toneel verschenen vader.

Voeg dit allemaal samen en je krijgt een Bergmaneske potboiler waarin complexe intermenselijke relaties, dood, egokunst en relationele (familie)valkuilen samen op het voorplan staan. Trier regisseert ditmaal opvallend bezadigd en rechtlijnig, en gidst zijn cast – Skarsgård en Reinsve voorop – doorleefd naar pakkende prestaties. Misschien dat het allemaal net iets te berekend oogt om echt te ontroeren of te emotioneren, maar het mechanisme werkt zelfs binnen die berekende radslagen als een t(r)ielerier. Geen wonder dat kunstzinnigheid en waarachtigheid elkaar finaal als twee oude geliefden stevig en mooi omarmen in Sentimental Value. Zoiets heet naar het schijnt een schone film. Al kan het ook een schøne zijn.