Hoor de wind waait door de bomen, ook in de bios waait de wind. En Ken Loach is weer gekomen met een filmpje sociaal oh zo gezwind. Ditmaal zelfs met een stukje geschiedenis toegevoegd, over de vroege strijd tussen het IRA en de Britten anno 1920 om precies te zijn. Al blijft Loach's focus op onderdrukking van de zwakkere pertinent centraal staan. Door de boodschap ditmaal geschiedkundig in te kaderen, wint Loach aan scoop (al is het niet de eerste keer dat hij een politiek geladen film aflevert), en levert hij andermaal een boeiend kijkstuk af.

Er zijn weinig flatterende dingen te vertellen over de oorlog/vrijheidsstrijd die Loach belicht. In het eerste deel staan de folteringen door de Britten in de schijnwerpers en hoe het IRA daarin een uitstekende voedingsbodem vindt om terug te slaan. Het laatste deel van de prent focust zich op de onderlinge strijd tussen de Ieren die het vredesverdrag (waarbij de Britten zich terugtrekken uit Noord-Ierland maar waarbij het wel een stuk VK blijft) goedkeurden en de strijders die het verdrag een regelrechte aanfluiting vonden.

Centrale assen in het verhaal zijn de O'Donovan-broers : Damien was oorspronkelijk van plan het als dokter te maken in Londen, maar hij besluit op het Ierse platteland te blijven nadat hij ziet hoe de mensen daar systematisch worden belaagd door de Britse troepen. Samen met zijn broer Teddy sluit hij zich aan bij het verzet. Teddy groeit zelfs uit tot de leider van de plaatselijke rebellen. Na het bestand tussen de Britten en IRA-leider Michael Collins komen de broers lijnrecht tegenover elkaar te staan: Teddy staat achter het verdrag en wordt een gerespecteerd lid van de Vrijstaat, terwijl Damien zich in zijn verzettersrol blijft wentelen. Een harde confrontatie tussen de twee is onvermijdelijk...

Cillian Murphy is uitstekend als Damien (de acteur bewijst daarmee zijn sterke charismatische versatiliteit na geslaagde uitstappen in het Hollywood van Batman Begins en Red Eye), zeker in de meer emotionele scènes zoals die waarin hij een jonge 'verrader' moet executeren. Murphy is dan ook de spil van The Wind That Shakes The Barley, daar Loach zich af en toe verliest in voor de hand liggende middelen om zijn verhaal te vertellen. Mensen met een gevoelige maag en tere maagwand als het om het folteren van onschuldige burgers gaat, brengen het best een hyperventielatiezakje mee naar de zaal. Of misschien toch niet, want Loach ondermijnt helaas zelf een beetje de kracht van zijn film. Zo laat hij drie keer zien hoe dezelfde familie (grootmoeder, dochter, kleindochter) wordt geterroriseerd : tweemaal door de Britse troepen en dan ook nog eens door de Vrijstaat-Ieren. De eerste keer is het zeker hemeltergend, maar de derde keer wordt het eigenlijk een beetje lachwekkend.

Het nodeloos uitmelken van een gimmick kunnen we het eigenlijk wat denigrerend noemen. Een beetje meer dosering was zeker welkom, want de film blijft te lang repetitief : een scène waarin de Britten over de schreef gaan, een wraakactie van de Ieren, dan weer een wraakactie van de Britten enzovoorts. Daartussen troost Loach zich nog de moeite om een scène in te lassen waarin Damien zijn geliefde kust, maar er zullen allicht maar weinigen zijn die nog eens op een romance zaten te wachten in deze film (Loach zelf ook niet, want voor de rest doet hij hier niets mee).

Als geschiedenisles is The Wind That Shakes The Barley onontbeerlijk, als aanklacht tegen stompzinnig geweld (met een extrapolatie naar toen, nu en helaas ook in de toekomst waar ook ter wereld) is het allemaal schrijnend genoeg. Maar echt filmisch verrassen doet de windvlaag over de gerst helaas niet. Net zoals de maker van een komedie zich van zoveel mogelijk succes wil verzekeren door strategisch geplaatste slapsticknummertje, zo zorgt Loach ervoor dat zijn boodschap overkomt door zoveel mogelijk afschuw en drama te beklemtonen. Daar is niks mis mee, maar ergens in het achterhoofd spookte bij het zien van deze Gouden Palm-winnaar toch het credo 'soberder is beter' (zie bijvoorbeeld Sophie Scholl) rond. Desalniettemin blijft dit uiteraard een aanrader van het zuiverste water, en word je (hoe 'onaf' de film mag lijken) niet echt vrolijk van dit stukje leefbaar Verenigd Koninkrijk.